HEKTA: KK- spaltist Fredrik Steen vaks opp i ei tid utan dataspel, men han var likevel hekta...på yatzy. FOTO: Astrid Waller
HEKTA: KK- spaltist Fredrik Steen vaks opp i ei tid utan dataspel, men han var likevel hekta...på yatzy. FOTO: Astrid Waller
Speleavhengigheit:

Det store spørsmålet er om det er farlegare å bli hekta på Fortnite enn på Yatzy

Ungdom vert hekta på ting, og i dag er det dataspelet Fortnite som får mest merksemd, skriv KK-spaltist Fredrik Steen.

Eg er blitt så gamal at eg hugsar gamle dagar, men ikkje så gamal at eg les nekrologar. Slikt overlet eg til folk som er hekta på Napoleonskake. Og så gamal er eg ikkje blitt enno.

Einaste gongane eg vert påminna om at tida går, er kvar gong eg må fylle ut eit personskjema på nettet. Eg synest den scrollinga ned til 1969 tek lenger og lenger tid, og det er ikkje måte på kor stor fart eg må ha på scrollehjulet for å kome langt nok ned. Her ein dag hadde eg for stor fart og feilscrolla meg heilt ned til 30-talet. Det var mørkt og skummelt der nede, så eg scrolla meg oppatt litt faderleg fort.

Mine ”gamle dagar” handla om tida før eg fekk hår på tissen, altså 70- og tidleg 80-talet. Greitt, vi kan godt seie mot slutten av 80-talet, for eg var rimeleg seint ute i puberteten, okay-okay! Vi hadde bilar den gongen, vi hadde hustelefonar, vi hadde tak på husa, soveposar, syklar, minnebøker, LP-plater, brødskiver i matpakken, slengbukser og brun saus på potetene.

Det sterkaste tidsbiletet mitt frå 70-talet er likevel røykande bankfunksjonærar. Det er noko eige med folk som heng over ein skranke og skriv med penn medan røyken frå eigen sigarett siv opp i augene på ein. Eg gløymer aldri det biletet.

LES OGSÅ: Fredrik Steen om folk som kjem på døra utan avtale.

Sveivetelefon

TV hadde vi òg, men det var berre éin kanal. Det fine med det var at alle såg det same på TV kvar kveld, og vi hadde dermed mykje å snakke om neste dag. Eg kunne kome på skulen og seie: Såg du detektimen igår kveld, eller? Og sjølvsagt hadde alle det. Dei som ikkje såg på Derrick var heilt ute.

Det er få som trur meg når eg seier at vi hadde sveivetelefon i barndomen min - heilt fram til 1980, men det er altså heilt sant. Telefonen var svart som natta og hadde eit rør med ei ledning, og ei sveiv som vi måtte sveie mot høgre for å få kontakt med sentralen. Etter at vi hadde sveiva eit par gode runder, tok vi av røret, og etter litt spraking og knatting kom der ei damestemme som sa: Ulstein!

Så måtte eg seie nummeret eg skulle ringe til, og det var ikkje meir enn tre siffer. Vårt eige nummer var 474. Så tok dama i andra enden og plugga i nokre kablar, og etter nokre sekund fekk vi folk i tale. Vi snakkar 1980, og eg snakkar framleis heilt sant.

LES OGSÅ: - Eg har fått eit spesielt innblikk i kvinnelivet

Dåtidas Google

Sentralbordamene var dåtidas Google. Dei kjende til alt av folk og fe i bygda, og hadde inngåande informasjon om fergetider, busstider og fotballresultat, samt informasjon om kven som befann seg kvar, kven som var vakne og kven som hadde gått og lagt seg i feil seng. Ringetone fekk vi berre dersom vi ringde rikstelefon. Vi retta oss alltid litt ekstra opp i ryggen når vi ringde rikstelefon. Ein visste jo aldri om det kunne dukke opp ein ein svært viktig person i andre enden.

Men det var éin ting vi ikkje hadde då eg var liten gut: datamaskiner. Alt skjedde manuelt og vart loggført i permar og bøker. Når vi gjekk i banken for å ta ut ein femtilapp eller to, vart saldoen justert av bankfunksjonæren med fin formskrift og eit stempel i bankboka.

Ingen spelkonsollar eller dataskjermar

På fritida for oss ungane var det altså ingen spelkonsollar eller dataskjermar å sjå. Det vil seie, storebroren min fekk tak i eit slags TV-spel der du kunne styre to strekar opp og ned og prøve å treffe ein ball som spratt fram og tilbake. Og ein større gut i nabolaget kom heim frå England i 1982 med eit digitalt armbandsur som gjekk på batteri. Vi flokka oss rundt han i rein ærefrykt, og dersom han trykte på ein knapp kunne han med stor presisjon fortelje kva dato det var. Tala på klokka lyste raudt, og vi var så imponerte at vi ikkje greidde å puste.

Bortsett frå desse små unntaka, var det lite som fortalde oss at vi var på full fart inn i dataalderen. Men det var mykje kortspeling. Fekk vi ei ledig stund, var det ikkje fritt for at det vart duka for duell i både Vri åttar og Idiot. Enkelte stemmer hevda at kortspel var syndig, men vi fekk aldri noko forklaring på kvifor det var slik.

LES OGSÅ: Eg saknar postbetjenten i stramme postbukser og matchande skjorte

Hekta på Fortnite

Ungdom vert hekta på ting, og i dag er det dataspelet Fortnite som får mest merksemd. For min del vil eg koke spørsmålet ned til om det er meir skadeleg å bli hekta på Fortnite enn på Yatzy. Det gjekk nemleg ein del Yatzy-farsottar over landet då eg var liten, og vi trilla terningar og skreiv poeng til vi vart grøne i trynet.

Og sjølv om vi kunne halde det gåande åtte timar i strekk utan tilgang på verken vått eller tørt eller frisk luft, var det ingen vaksne som gjekk ut i media og åtvara mot overdriven Yatzy-speling. Det burde dei kanskje ha gjort, for berre inneklimaet og tåfislukta hadde vore nok til at ein gjennomsnittleg HMS-ansvarleg hadde steila.

Eg vil uansett kome med ei oppmoding til foreldre som er bekymra for overdriven dataspeling blant unge: Kom gjerne med eit alternativ før du uttrykker bekymringa di: ein skogstur, ein liten avstikker på fotballbana eller liknande. Og ikkje gløym at du som forelder har myndigheit til å bestemme over ungane dine, men som sagt: Kom gjerne med eit godt alternativ først.

Eventuelt kan du bli liggande i sofaen og sjå på artige kattevideoar på iPaden, eller du kan skru på storskjermen og sjå ein ny TV-serie om dreping. Skal tru kvar dei unge har det ifrå?

LES OGSÅ: Neste gong du går forbi eit skilt kor det står; napping av bryn- vil eg at du skal tenkje deg godt om.

Til forsiden