Eli Kari Gjengedal:

Huda mi var sjokkarta solskada

Lurer på korleis eg sjølv ville sett ut om eg ikkje hadde sola meg i ungdomstida.

FOTO: Astrid Waller
FOTO: Astrid Waller Vis mer
Publisert

Ikkje noko er betre enn sol på værkartet, og no, folkens, no går vi inn i den varme og solrike tida. Vi elskar solrikt vær og lyseblå høgtrykkshimmel for mangt og mykje. «The summer feeling» er heilt klart ein av dei. Sol på kroppen etter ein lang og mørk vinter, kva kan vel måle seg med det?

Eg har mange minne av sommardagar frå oppveksten (trass i at eg er oppvaksen på Vestlandet). Den gongen vi såkalla «bruna oss» på 1980-talet. Den gongen vi ikkje var heilt til å stole på når det gjaldt solfaktor i solkremane våre. Ein skikkeleg skrekktur var ein gong veninna mi og eg fekk låne båten til faren hennar. Vi fyrte opp båten og ­rigga oss til i sola på dekket medan vi låg og duppa i Sognefjorden. Og du veit, sol frå himmelen og refleksjonsstrålane frå sjøen er nærmast dobbel dose sol. Den gongen var ikkje ozonlaget særleg tjukt heller, slik eg minnast det.

Vi smurte oss inn med den gode, gamle Spenolen. Med den fine brisen ute på sjøen kjende vi ikkje at sola steikte ubarmhjertig på fjortiskroppen vår. Hadde vi kjent etter, ville det sikkert lukta svidd.

Vel heime etter fleire timar på sjøen byrja saker og ting å boble. Vi var så kokte at eg minnast Ball-gensaren klistra seg fast til huda på ryggen min. Eg orka ikkje eingong stramme 501-­buksa med det rosa skinnbeltet så mykje som ein millimeter. Altså, huda mi var sjokkarta solskada. Då eg la meg den kvelden, tulla eg meg inn i eit vått laken for å kjøle huda ned. Etter tre dagar roa det seg ned, og etter fem dagar byrja eg å flasse. Dette var ikkje den einaste gongen eg var solbrent i oppveksten.

Overdreven soling oppgjennom åra er ikkje bra for huda vår. Litt sol er flott for D-vitaminlageret vårt, men ellers er det best å halde seg unna. 30 år etter den turen på sjøen veit vi at her må det solfaktor til. Å smørje seg med noko særleg mindre enn solfaktor 20–50 er ikkje smart, seier hudlegane. Seinskader frå soling, slik som føflekkar og pigmentflekkar kor det kan gå kreft i, er skummelt, så det å bruke «solvett» er uhyre viktig.

Så kjem den litt mindre ­farlege seinskaden … nemleg rynker. Det er klart at aldring av huda gjev rynker. Huda vert både tynnare og får mindre elastisitet når vi vert eldre, sånn er det ­berre. Men nest etter aldring er sola den største grunnen til at vi får rynker. Ein vert ekstra «furet og værbitt» om ein har ei fortid med mange timar i sola.

Eg ser ein del jevnaldrande solhungrige venninner som eg tippar låg timevis i sola. Den gongen på 80-talet det var ­rasande festleg å ta med seg ein «solkrage» i aluminiumsfolie i snøen på våren. For å seie det rett ut: Dei kunne sikkert spart seg for nokre av dei rynkene som no har sett sitt preg på huda.

Lurer på korleis eg sjølv ville sett ut om eg ikkje hadde sola meg i ungdomstida. Kanskje eg ville hatt ei mykje mindre myserynke enn det eg har no? Ok, rynker er no uansett ikkje det verste ein kan få. Det viser berre at ein har levd eit liv med eller utan soling. Det er mykje viktigare å passe seg for sola, så ein ikkje får hudkreft.

Sommarens motto må bli: «Sol deg med måte!»

Oppdag mer mote, livsstil og historier fra virkeligheten på KK.no

Følg på Instagram Abonner på KK magasinet

Vi bryr oss om ditt personvern

KK er en del av Aller Media, som er ansvarlig for dine data. Vi bruker dataene til å forbedre og tilpasse tjenestene, tilbudene og annonsene våre.

Vil du vite mer om hvordan du kan endre dine innstillinger, gå til personverninnstillinger

Les mer